Мақола

Бадеҳист, ки вақте  сухан дар бораи ҷомеа меравад, дар зеҳни хонанда баҳси доманадоре ба вуҷуд меояд, ки ҷомеа яъне сохти ҷомеа, ҷомеа ба кадом самт меравад ё дар ҷомеа чи мегузарад, мушкилоти ҷомеа дар чист?.

Меъёрҳои ахлоқӣ, ки дар ҷомеа ҳамчун қонуни нонавишта қабул шудаанд ва дар баробари падидаи иҷтимоӣ буданашон мисли дигар падидаҳои иҷтимоӣ ҳамеша дар ҳоли тағйиру такомул мебошанд, ва ҳамчун меъёр муносибатҳои иҷтимоиро идора мекунанд, мавқеъи хоссеро дар ҷомеа касб кардаанд.

Қобили зикр аст, ки афкору ақоид ва аъмоли таҳаммулпазирона на танҳо дар сарчашмаҳои  асосии таълимоти исломӣ, балки дар таълимоти донишмандони муътабари исломӣ низ равшан ба чашм мерасанд. Дар ин самт  пешвои ҳанафимазҳабон Имом Абӯҳанифа сатҳи олии таҳаммулпазириро нишон додааст. 

Ҳикмат. Саид ибни Ҷубайр (яке аз бузургони аҳли тасаввуф) гўяд: ҳаргиз либосе надидаам некўтар аз хирад, ки мардум дарпўшад, то агар шикаста шавад, дуруст кунадаш ва агар биафтад бардорадаш ва агар хорӣ расад, азиз кунадаш ва агар ба чоҳе дарафтад, баркашадаш ва агар дарвеш шавад, тавонгар кунадаш [1, С. 119].

Ва аммо ҳунармандро нахустин чизе дониш аст бо хирад омехта, чунон ки ба рўзгори Маъмун буд:

Яке аз зоҳидон наздики халифаи рўзгор шуд. Халифа гуфт: – Маро панде деҳ. Зоҳид гуфт: – Ман ба сафари Чин рафта будам. Малики Чинро гўш кар шуда буд ва мегирист. Ва гуфт: – На аз он мегирям, ки шунавоӣ аз ман бишуда аст. Валекин аз он мегирям, ки мазлуме бар дарам фарёд кунад ва ман нашнавам. Валекин шукр мекунам, ки маро чашм барҷост ва мунодӣ кунам, то ҳар ки ба тазаллум (шикоят аз зулм) ояд, ҷомаи сурх пўшад. Пас ҳар рўзе бар пил (фил) нишастӣ ва берун омадӣ ва ҳар ки ҷомаи сурх доштӣ, ўро бихондӣ ва сухани ў бишнудӣ ва доди ў бидодӣ.