Аёз назди султон Маҳмуд бисёр азизу муҳтарам буд. Ӯро он кадар дӯст медошт, ки ҳуқуқи (маоши) вайро се баробари дигар амирон мепардохт. Амирони султон хамвора ба Аёз ҳасад меварзиданд ва дар дил аз ин рафтори султон нохушнуд буданд. Саранҷом рӯзе забон ба сухан кушоданд ва ба султон гуфтанд: -Ӯ, ки ақли се нафарро надорад, чаро ҳуқуқи се танро ба ӯ медиҳӣ?

Чун амирон аз ҳасад ҷӯшон шуданд,

Оқибат бар шоҳи худ таъна заданд.

К-ин Аёзи ту надорад се хирад,

Ҷомагии се амир ӯ чун хӯрад?

Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ (1207-1273м.)  аз нобиғагони назми классиикии форс-тоҷик буда, дар арсаи суханварӣ ҳамчун «худованди беҳамтои мамлакати ишқу зебоӣ шинохта шудааст. Ӯ инсонро бузургтарин муъҷизаи офариниш мешуморид ва ягонагию иттифоқ ва иттиҳоду ҳамбастагии онҳоро талқин ва тарғиб менамуд». Сулҳу оштӣ, ишқу муҳаббат ба ақидаи Мавлоно қодир аст, «заминро ба осмон хешу табор гардонад». Аз маъруфтарини осори ӯ дар адабиёти тасаввуфии форсу тољик китоби «Маснавии маънавӣ» буда дарбаргирандаи ақидаҳои ирфонӣ мебошад.

Ҷаҳони ноороми имрӯза ва равандҳои хатарзое чун ифротгароиву терроризм башариятро беш аз ҳар вақти дигар ба андешаву тааммул водор сохтааст. Зеро агар ба ин дардҳои ҷомеа ва равнадҳои носолиму сӯзанда даво бахшида нашавад, метавонад дар дарозмуддат тамоми тамаддуни ҷаҳониро нобуд созад. Бесабаб нест, ки ҳар рӯз дар гӯшаву канори олам садҳо конференсияву ҳамоиш ва мизи гирду вохурӣ барпо мешавад, ки ҳадафи ҳамаи ин тадбирҳо ҷустани роҳи наҷот ва сомон бахшидан ба рӯзгори ошуфтаи аҳли ҷаҳон аст.

Дар шароити авҷ гирифтани равандҳои ҷаҳонишавӣ ва тезутунд гардидани бархӯрди арзишҳо, махсусан арзишҳои дунявию динии бунёдгаро мақом ва нақши фарҳанги таҳаммулпазирӣ дар таъмини сулҳу субот ва оромии ҷомеа ниҳоят бузург арзёбӣ мегардад. Ногузирии ҳамзистии фарҳангҳои гуногун ва зарурати пешбурди ҳаёт инсонро водор  сохтааст, ки роҳи созишу муросо ва сабру таҳаммулро коркард намояд ва ба зиндагӣ бо нигоҳи нав – некбинонаю хайрхоҳона назар кунад.