ГУЛШАНИ АДАБ

Рӯзе ҳазрати Мусо ба Офаридгор гуфт:
- Эй Худои донову тавоно! Ҳикмати ин кор чист, ки мавҷудотро меофарӣ ва боз ҳамаро хароб мекунӣ?
Худованд фармуд:
- Эй Мусо! Хуб медонам, ки ин саволи ту аз рӯйи нодонӣ нест. Вагарна туро ба хотири ин савол сарзаниш мекардам. Аммо медонам, ки ту мехоҳӣ розу ҳикмати ин рафторро бидонӣ ва аз асрори офариниши одам огоҳ шуда, мардумро аз он хабардор кунӣ. Ин савол аз илм бармехезад. Ҳам савол аз илм бармеояду ҳам ҷавоб. Ҳам гумроҳӣ аз илм оғоз мешавад ва ҳам ҳидояту наҷот. Чуноне ки дӯстӣ ва душманӣ аз ошноӣ бармехезад.

Ҳикоят мекунанд, ки чун Абулқосим Абдулкарим ибни Ҳавозони Қушайрӣ (976-1072) бар Низомулмулки вазир (1018-1092) ворид мешуд, вазир аз ҷой бармехост ва ӯро хайра мақдам мегуфт ва бар ҷое муносиб менишонд. Аммо вақте донишманди дигар, ки Абдулмалик Абдуллоҳ ибни Абдуллоҳи Ҷувайнӣ (1028-1085), ки Имомулҳарамайн лақаб дошт, ворид мешуд вайро дар паҳлӯи худ менишонд вале камтар эҳтиром мекард. Сабаби ин корро аз вазири Салҷуқиён пурсиданд. Гуфт: Абулқосими Қушайрӣ вақте ба назди ман меояд аз корҳои ман интиқод мекунад, вале Имомулҳарамайн марову корҳоямро ситоиш мекунад.

Ривоят мекунанд, ки Худованд накҳат аз гул, нӯш аз ангубин, гармӣ аз офтоб, тароват аз борон, шукӯҳ аз осмон, борондагӣ аз абр, равшанӣ аз субҳ, зебоӣ аз баҳору хушилҳонӣ аз андалебро қатра-қатра ҷамъ оварду зан офарид, то ҷаҳонро равшану инсониятро хушбахт гардонад.

 
Дид Мусо як шубонеро ба роҳ,
К-ӯҳамегуфт:- Эй Худову эй Илоҳ!
Мусо алайҳиссалом дар биёбон мегузашт, ба чӯпоне бархӯрд содадилу содаандеша, бо диле оганда аз ишқу сафо ва муҳаббат ба Худо. Аз Худо тасвире инсонгуна дошт, мепиндошт, ки Худо низ монанди мо одамон ҳайкале дорад, саре дораду мӯй ва дасту пойе, бо чунин Худое муноҷот мекарду мегуфт:
Ту куҷоӣ, то шавам ман чокарат
Чоруқат дӯзам, кунам шона сарат.
Ҷомаат шӯям, шапушҳоят кушам,
Шир пешат оварам,эй муҳташам!
Дастакат бӯсам, бимолам поякат,
Вақти хоб ояд, бирӯбам ҷоякат.