Тафаккури динӣ асосан фарогири ду ҷанбае, ки аз якдигар фарқ мекунанд, иборат аст. Яке идеологияи динӣ ва дигаре бошад, психологияи динӣ мебошад.
Дар ҷанбаи равоншиносии динӣ, сухан дар бораи як силсила фикрҳо, эҳсосот, одатҳо, муносибатҳо ва расму оинҳое меравад, ки ба як низоми махсуси ақидаҳои динӣ алоқаманд буда, ҷомеа ба он эътиқод дорад.
Идеологияи динӣ бошад, ба системаи ғояҳое дахл дорад, ки шаклҳои гуногуни диниро ташаккул ва тарғиб менамояд.
Психология ва идеология умумияти зиёде доранд. Онҳо инчунин бо детерминизми муносибатҳои чамъиятии даврае, ки дар он муттаҳид шудаанд, фарқ мекунанд. Идеология ва психология инчунин, унсурҳои абарсохтори инъикоси афсонавии вокеияти имрӯза мебошанд. Оё байни онҳо фарқият вуҷуд дорад? Бале, вуҷуд дорад. Ҳарду қадамҳои генетикӣ дар рушди дин мебошанд.
Психологияи дин татбиқи усулҳои тадқиқоти равонӣ ва моделҳои тафсирӣ ба анъанаҳои гуногуни динӣ, шаклҳои рӯҳонӣ ва шахсони динӣ ва ғайридинӣ мебошад.
Психологияи дин - як сохаи психология, ки омилхои психологӣ ва ичтимоию равониро меомузад, ки хусусиятхои шуури дини, сохтор ва вазифахои онро муайян мекунанд.
Идеологияи динӣ идеологияест, ки ба шарофати муроҷиати худ ба олами дигар ҷомеа ва фардро дар мафҳуми мавҷудияти ягона мепайвандад ва дар байни гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоӣ қувваҳои ҳамгироӣ, ҳатмӣ эҷод мекунад.
Идеологияи динӣ - маҷмӯи ақидаҳои ба низом даровардашуда мебошад, ки табиат ва маънои ҳаёти инсон, табиат ва ҷомеа, инчунин қувваҳои ғайритабиӣ, ки муқаддас дониста мешаванд, мефаҳмонанд.
Идеологияи динӣ сатҳи низомнокшудаи динҳо, шуур, ки дар шакли таълимоти каму беш муттасил мавҷуд аст, ки динро баён мекунад. Нигоҳи ҷаҳони гирду атроф, ки таҳия ва тарғиби онро диншиносон ва кормандони соҳаи динӣ анҷом медиҳанд.
Идеологияи динӣ - системаи муназзами назарҳо дар бораи чизи ғайритабиӣ, ки бо пуррагӣ, ҳамаҷониба ва пайвастагӣ хос аст. Аз ҷониби диншиносон ва рӯҳониён таҳия ва дифоъ карда шудааст. Муҳимтарин ҷузъҳои мафкураи динӣ теология ва фалсафаи динӣ буда, мағзи онро муқаррароти асосии таълимоти мувофиқи динӣ (догматика) ташкил медиҳад.
Дар психологияи динӣ аслан кушишҳо барои ҳаёти инсонро амн гардонидан, ӯро аз тарс, мушкилоти нодаркор, изтироб, ташвиш ва ғайра ҳифз намояд.
Дар идеологияи динӣ бошад, ин натиҷаи ба низом даровардани фаъолият аст, ки он дар шакли тарбия он чизе, ки дар асоси чахонбинии муайяни динӣ пайдо мешавад, ифода меёбад.
Идома дорад...
ШУЪБАИ ПАЖӮҲИШИ ИСЛОМИ МУОСИР
